Je hebt een deployment klaargezet, alles ziet er goed uit, en dan bel je de volgende ochtend op kantoor aan en hoort iemand vertellen dat zijn laptop midden in een presentatie opnieuw is opgestart. Klassiek. Maintenance windows bestaan precies om dit soort drama te voorkomen — maar alleen als je ze goed inzet. En dat is minder vanzelfsprekend dan het klinkt.
Wat Is een Maintenance Window Eigenlijk
Een maintenance window in SCCM is een tijdsvenster dat je koppelt aan een collection. Binnen dat venster mogen deployments uitgevoerd worden — en buiten dat venster niet. Simpel in theorie. In de praktijk zijn er genoeg subtiliteiten die je kunnen verrassen als je er niet op let.
Het principe is dat je op collection-niveau definieert wanneer clients acties mogen uitvoeren. Denk aan software-installaties, updates, task sequences. De client checkt zijn maintenance windows voordat hij iets uitvoert en wacht braaf als het venster nog niet open is. Dat is het idee. Of het ook zo werkt, hangt af van hoe je je deployments en windows hebt geconfigureerd — maar daar komen we zo op.
Belangrijk om te weten: een maintenance window geldt per collection. Als een device in meerdere collections zit die elk hun eigen maintenance window hebben, dan telt de combinatie. De client mag acties uitvoeren als er een geldig window actief is. Dat klinkt logisch, maar het kan je ook flink in de war sturen als je niet goed bijhoudt welke collections je devices bevatten.
Hoe Je een Maintenance Window Aanmaakt
Je maakt een maintenance window aan via de properties van een collection. Ga naar het tabblad Maintenance Windows en klik op het gele sterretje. Daar geef je een naam op, stel je de tijden in en kies je het recurrence-patroon: eenmalig, dagelijks, wekelijks of maandelijks.
Wat mensen soms over het hoofd zien: je kunt ook het type van het window instellen. Je hebt drie smaken:
- All deployments — het meest generiek, geldt voor alles
- Software updates only — alleen voor patching
- Task sequences only — alleen voor OSD en andere sequences
Dit onderscheid is goud waard. Als je een aparte patchcyclus wil hebben naast je reguliere software deployments, kun je dat netjes scheiden zonder dat je twee totaal verschillende collections nodig hebt. Zet je patching in een software updates only window van zaterdagnacht 01:00 tot 05:00, en je overige deployments in een all deployments window door de week. Scheelt een hoop gedoe.
De Valkuil van Overlappende Collections
Dit is waar het voor de meeste mensen misgaat. Je hebt een device dat lid is van Alle Werkstations, Afdeling Finance, en Locatie Utrecht. Elke collection heeft zijn eigen maintenance window. Welke wint?
Geen van allen wint — ze worden gecombineerd. De client heeft een actief window zodra een van de van toepassing zijnde windows open is. Dat betekent dat als Afdeling Finance een window heeft van vrijdagnacht en Locatie Utrecht van woensdagnacht, dat device op beide momenten updates kan ontvangen. Misschien is dat prima. Misschien ook niet, als Finance-medewerkers op woensdagnacht ook gewoon werken.
De oplossing is niet per se minder collections, maar wel meer bewustzijn over welke windows je waar instelt. Maak een overzicht — ja, gewoon in een spreadsheet als dat moet — van welke collections maintenance windows hebben en wat die windows inhouden. Je toekomstige zelf bedankt je. En je collega die om 03:00 gebeld wordt ook.
Wat Gebeurt Er Als Er Geen Window Is
Als een device in een collection zit zonder maintenance window, dan geldt er ook geen beperking. De client voert deployments gewoon uit op basis van de deployment-instellingen. Dat is standaard gedrag en niet per se fout — voor sommige omgevingen is dat prima.
Maar zodra je ergens een maintenance window aan een collection koppelt, gaat de client anders redeneren. Als een device in meerdere collections zit en slechts één van die collections heeft een maintenance window, dan geldt dat window. Het device is dan beperkt tot dat venster, ook al hebben de andere collections geen window. Dat verrast mensen regelmatig.
Concreet: als je een device toevoegt aan een collection met een maintenance window, en dat device had daarvoor altijd vrij spel, dan verandert dat ineens. Handig om te weten als je je afvraagt waarom een deployment plots niet meer uitrolt.
Deployments Forceren Buiten een Window — Wanneer Mag Dat
Er zijn situaties waarin je niet kunt wachten. Een kritieke patch, een security-incident, een fix die nu moet. SCCM biedt daarvoor de optie om een deployment in te stellen als required met de optie Allow installation outside of maintenance windows. Die vind je in de deployment-wizard onder de scheduling-instellingen.
Gebruik dit spaarzaam. Echt spaarzaam. Want als je dit standaard aanzet voor elke required deployment, dan heb je in feite je maintenance windows voor dat type deployment afgeschaft. Het hele punt van een window is dat je controle hebt over timing. Als je die controle steeds overrulet, dan heb je een heleboel configuratie gedaan voor niets.
Een goede vuistregel: zet Allow installation outside of maintenance windows alleen aan als je het bewust doet, voor een specifieke deployment, met een reden die je ook kunt uitleggen aan je manager om twee uur ‘s nachts. Als je die reden niet hebt, wacht dan gewoon op het volgende window.
Monitoring: Weet Je Wat Er Daadwerkelijk Gebeurt
Maintenance windows instellen is één ding. Weten of ze ook daadwerkelijk effect hebben, is een ander verhaal. SCCM geeft je een paar manieren om dit te controleren.
In de client-logs op het device zelf is execmgr.log je beste vriend. Daarin zie je precies wanneer de client een deployment wil uitvoeren, of er een maintenance window actief is, en of de deployment wordt uitgesteld of doorgaat. Als je wil begrijpen waarom iets wel of niet is uitgerold, begin dan daar.
Op de server-kant kun je in de console kijken naar de deployment-status per collection. Filter op Waiting for maintenance window als statuscategorie — dat laat je zien hoeveel devices netjes aan het wachten zijn. Als dat getal nul is terwijl je verwacht dat er devices wachten, is er iets mis. Misschien een verkeerde window-configuratie, misschien een collection-lidmaatschapsprobleem, misschien iets anders. Maar je weet dan in elk geval dat je moet kijken.
Wat ook helpt: maak een rapport of query die per device laat zien in welke collections het zit én welke maintenance windows op die collections van toepassing zijn. Dat is iets meer werk om op te zetten, maar als je een omgeving beheert met honderden of duizenden devices, is dat geen luxe maar noodzaak.
Praktische Tips voor een Schone Window-Strategie
Na alles wat hierboven staat, een paar concrete aanbevelingen om je maintenance window-setup netjes te houden:
- Gebruik duidelijke namen. Een window die heet MW_Patching_Zaterdag_0100-0500_SoftwareUpdates is een stuk duidelijker dan Window 3. Je toekomstige collega — of je toekomstige zelf — verdient die duidelijkheid.
- Documenteer je windows centraal. Niet in SCCM zelf, maar ergens waar iedereen bij kan. Een wiki, een gedeeld document, maakt niet uit. Zorg dat het bijgehouden wordt.
- Test je windows in een pilotcollection. Voordat je een nieuw window-schema uitrolt op je gehele productieomgeving, test je het op een kleine groep devices. Kijk in execmgr.log of het gedrag is zoals verwacht.
- Wees terughoudend met het type All deployments. Als je een window instelt op all deployments, dan blokkeert het ook task sequences. Als je OSD doet of een grote software-rollout plant, wil je dat misschien niet. Gebruik de specifieke typen als je kunt.
- Houd windows realistisch. Een window van 30 minuten voor een deployment die gemiddeld 45 minuten nodig heeft, gaat niet werken. De client begint alleen aan een deployment als er genoeg tijd is om hem af te maken — of hij stopt halverwege en hervat bij het volgende window. Dat laatste is soms prima, soms een ramp. Weet wat je doet.
- Vergeet de tijdzone niet. SCCM werkt standaard met de tijdzone van de siteserver, tenzij je de client zo hebt geconfigureerd dat hij zijn lokale tijd gebruikt. Als je devices in meerdere tijdzones hebt, is dit iets om expliciet te controleren. Een window van 02:00 tot 04:00 kan heel andere dingen betekenen afhankelijk van waar je client staat.
Maintenance windows zijn een van die onderdelen van SCCM waarbij de basisgedachte simpel is, maar de details je kunnen bijten als je niet oplet. Het goede nieuws: als je ze eenmaal goed hebt staan, werken ze gewoon. Geen verrassende reboots midden in presentaties meer, geen boze telefoontjes van de Finance-afdeling, geen collega die vraagt waarom zijn laptop gisternacht drie keer opnieuw is gestart. Gewoon rustig beheer, op de momenten die jij hebt gekozen. Dat is toch wat we allemaal willen.